سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

332

تاريخ ايران ( فارسى )

روا داشته و شغل و املاك او را به برادر كوچكترش بخشيد . خلاصه بقدرى محمود بالياقت و كاردانى و عدالت حكومت مينمود كه به نظر ميرسيد ايران ناشاد و محنت‌زده بتواند دوباره از نعمت صلح و امنيت برخوردار گردد . تسليم قم ، كاشان ، و قزوين به افغانها كمى پس از امضاى قرارداد تسليم ، امان الله خان با پنج هزار نفر براى حملهء بشاه طهماسب و تصرف قزوين بدانسوى روانه شد . قبايل بىروح و بىوفا دور طهماسب جمع نشده بودند و لذا در مقابل امان الله خان مقاومتى به عمل نيامد و قم ، كاشان و قزوين دروازه‌هاى خود را به روى او گشودند . در اين بين كه اين عمليات انجام ميگرفت ، محمود خبردار شد كه خزانه‌هاى معادل 300 هزار ليره كه براى مصرف گرفتن سربار جديد بقندهار فرستاده بود بدست يكى از رؤساى سيستان غارت شده است . هيچ چيز تا آنوقت بيش از اين قضيه باعث دست‌پاچگى و آشفتگى سلطان افغانى نشده بود . وصيت‌نامه پطر كبير از جمله اسرار تاريخ اروپائى يكى كه از همه مهمتر مىباشد وصيت‌نامهء مشهور پطر كبير است . عموما گمان ميكنند كه آن بوسيلهء « شواليه دئون « 1 » » مشهور به بدنامى ، در اروپا انتشار داده شده است . بارى او در نزد كاترين بزرگ وانمود ميكرد كه بمطالعه علاقه‌مند است و در سال 1755 آن را بدست آورد . ممكن است اين وصيت‌نامه جعلى و ساختگى باشد ، ليكن بسيارى از ايرانيان و روسها در صحت آن ترديدى ندارند . حتى اگر هم آن را ما يك وصيت‌نامهء سياسى پطر ندانيم چون شامل آمال و اميال روسيه از نيمهء اول قرن هيجدهم است شايستهء « 2 » مطالعه است . لحن اين وصيت‌نامه كاملا مهاجمانه است و روسيه را جدا بر آن داشته است كه تسلط و حكومت ( تقريبا ) كلى و جهانى را هدف منظور قرار دهد .

--> ( 1 ) - D . Eon ( 2 ) - اين وصيت‌نامه به تمام و كمال در آخر اين فصل درج شده است . سفراى روسيهء تزارى هميشه در بين اسناد محرمانهء خود يك نسخهء چاپى از اين وصيت‌نامه با خود داشتند . ( مؤلف )